شبکه کشوری آموزش اچ آی وی/ایدز و بیماری های آمیزشی

اچ آی وی و زنان باردار

انتقال اچ آی وی از مادر به کودک

ویروس اچ آی وی می تواند از مادر بارداری که مبتلا به اچ آی وی می باشد، به نوزاد سرایت کند. نوزاد در مراحل زیر احتمال دارد به این ویروس مبتلا شود:

۱) در دوران بارداری: در هنگامی که جنین در شکم مادر است

۲) در حین زایمان

۳) بعد از بارداری: در هنگام تغذیه نوزاد با شیر مادر

در سراسر جهان، هر ساله حدود ۱/۵ میلیون خانم مبتلا به اچ آی وی حامله می شوند؛ که بدون درمان دارویی (درمانهای ضد رتروویروسی) ۱۵ تا ۴۵ درصد احتمال دارد که نوزاد آنها نیز به این عفونت مبتلا شود. اما در میان مادرانی که رژیم های درمان دارویی را دریافت می کنند، احتمال مبتلا شدن نوزاد به این عفونت به زیر ۵ درصد کاهش می یابد.

در نظر داشته باشید که انتقال ویروس از مادر به نوزاد قابل پیشگیری است. در کشورهای پیشرفته این انتقال تقریبا به صفر رسیده است و به عبارتی دیگر انتقال اچ آی وی از مادر مبتلا به نوزاد گزارش نمی شود. در توجیه این موفقیت علل زیر بیان شده اند:

راههای کاهش انتقال اچ آی وی از مادر به جنین/نوزاد

۱- خدمات مشاوره و تست اچ آی وی داوطلبانه موثر

۲- دسترسی به درمان های دارویی ضد رتروویروسی

* در زمان حاملگی (باید زیر نظر پزشک شروع شود، اما توصیه شده است که ۳ تا ۴ ماه اول حامگلی این درمانها ارائه نشوند)

*در زمان وضع حمل

۳- انجام زایمان سالم و بهداشتی

*زایمان به روش سزارین برای این افراد بسته به بار ویروسی آنها توصیه شده است.

۴- دسترسی و استفاده از جایگزین های شیر مادر: نوزادان به دنیا آمده از مادران مبتلا به اچ آی وی، از شیر مادر تغذیه نکنند.

۵- درمان های دارویی برای نوزادان: درمان نوزاد با داروهای ضد رترو ویروسی بعد از تولد

به علت این مداخلات، از تولد تقریبا ۳۵۰ هزار نوزاد که می توانستند به اچ آی وی مبتلا گردند، پیشگیری به عمل آمده است. این مداخلات منجر به کاهش قابل توجه افراد مبتلا به اچ آی وی/ایدز در همه جهان شده است. این مداخلات سبب شده است که این افراد از زندگی اجتماعی سالمی و تشکیل خانواده بهره مند باشند.

بچه دار شدن والدین مبتلا به اچ آی وی

گروه ۱: مادر اچ.آی.وی مثبت، پدر سالم

اگر مادر مبتلا به این عفونت باشد، اما پدر سالم و عاری از این ویروس باشد، باید چه اقدامی برای بچه دار کردن کرد. جواب این است که “لقاح مصنوعی” راهی است که به این گروه از افراد پیشنهاد می‌شود. ارتباط جنسی حفاظت نشده برای این والدین (مخصوصا پدر) توصیه نمی شود، چرا که ممکن است پدر در اثر این ارتباط به این ویروس مبتلا شود. در لقاح مصنوعی، تخمک آماده باروری را به کمک روش های جراحی از بدن زن و اسپرم های دارای قدرت باروری را از مرد گرفته و در شرایط کنترل شده در لوله آزمایش (IVF) قرار می دهند. بعد از انجام مراحلی در شرایط آزمایشگاهی، جنین را به بدن مادر منتقل می کنند که شرایط طبیعی بعدی خود را طی کند. با انجام لقاح مصنوعی خطر آلودگی به اچ.آی.وی پدر را تهدید نخواهد کرد، اما در این حالت نیز، امکان مبتلا شدن نوزاد باز هم وجود دارد.

گروه ۲: پدر اچ آی وی مثبت، مادر سالم:

برای این گروه از افراد، اسپرم را از مرد گرفته، و پس از شست ‌و شو و بررسی آن از لحاظ آلودگی به ویروس اچ آی وی، لقاح درون‌ رحمی انجام خواهد شد یا اسپرم مستقیما به تخمک انتقال خواهد یافت. این روش یکی از موثرترین روشها برای کم کردن احتمال آلودگی جنین به اچ آی وی است، اما هزینه بر است.

گروه ۳: هر دوی پدر و مادر اچ آی وی مثبت:

در این گروه، وضعیت کمی دشوارتر است. در این حالت داشتن رابطه جنسی محافظت نشده باز به هیچ عنوان توصیه نمی شود چرا که احتمال آلودگی مجدد زن یا مرد به نوع (گونه) دیگری از این ویروس وجود دارد.

چه توصیه ها و اقداماتی پیش از بارداری لازم است؟

زنان مبتلا به اچ آی وی قبل از حامله شدن، حتما برنامه ریزی دقیقی را داشته باشند و پزشک خود را راجع به تصمیمی که گرفته اند مطلع سازند. این افراد نیاز دارند که با مراقبت های مربوط به اچ آی وی در مراحل مختلف بارداری (پیش، حین و بعد) آشنایی پیدا کنند. این کار باعث خواهد شد که خطرات پیش رو به حداقل برسند. حال، چه اقدامات و توصیه هایی لازم است که شما قبل از بارداری انجام دهید که نهایت تلاش خود را برای خود، شریک جنسی (همسر) و فرزندی که قرار است به دنیا بیاید را کرده باشید. این اقدامات شامل موارد زیر هستند:

۱- انجام برخی تست ها

* تست مربوط به بیماری های مراقبتی

*هپاتیت ب و ث

۲- ترک استعمال دخانیات، مواد مخدر، و مشروبات الکلی

۳- تغذیه مناسب زیر نظر پزشک و مشاور تغذیه

۴- مصرف ویتامین های دوران بارداری زیر نظر مستقیم پزشک

۵- حمایت های اجتماعی لازم برای باردار شدن: ممکن است که اطرافیان شما از باردار شدن شما بر اساس دیدگاهی که دارند، راضی نباشند. لازم است که شما حمایت اطرافیان خود را داشته باشید، پس کاری کنید که این افراد هم از تصمیم شما حمایت کنند.

۶- از لحاظ بار ویروسی مورد بررسی و تست آزمایشگاهی قرار گیرند. در صورت بالا بودن بار ویروسی، از لحاظ مقاومت دارویی اطمینان حاصل شود. این باعث می شود که پزشک شما بهترین داروها را برای شما انتخاب نماید.

۷- داروهای اچ آی وی خطر انتقال این عفونت و ویروس را از مادر به نوزاد/ جنین کاهش می دهد، پس به همه زنان باردار بدون در نظر گرفتن نتیجه تست آزمایشگاهی آنها (بار ویروسی و CD4) توصیه می شود که این داروها را حتما استفاده کنند. میزان مصرف آنها توسط پزشک تعیین می شود.

۸- زمان شروع مصرف این داروها توسط پزشک تعیین می شود.

توصیه های زمان بارداری:

مراقبت هایی که در زمان قبل از بارداری انجام گرفته است، می تواند در کاهش انتقال اچ آی وی از مادر به جنین/نوزاد کمک شایانی کند. اما باید توجه داشت که مراقبت ها فقط مربوط به زمان قبل از بارداری نیست، بلکه مادران در حین بارداری نیز باید همه احتیاط ها و مراقبت های لازم را در نظر داشته باشند؛ که شامل:

۱- رعایت بهداشت فردی و عمومی

۲- رعایت رژیم عذایی مناسب زیر نظر پزشک و مشاور تغذیه ای

۳- رعایت مسایل بهداشت جنسی و پیشگیری

۴- عدم مصرف مواد مخدر، دخانیات و مشروبات الکلی

۵- تحت مراقبت پزشک بر اساس توصیه های ارائه شده

۶- رعایت رژیم دارو درمانی: مادران مبتلا باید بر اساس توصیه های ارائه شده داروهای اچ آی وی خود را در زمان بارداری مصرف کنند. میزان دارو، زمان و نوع دارو توسط پزشک تعیین می شود.

نکته: اچ آی وی تاثیری بر فرآیند حاملگی و رشد و تکامل جنین ندارد. پس همه نکاتی که یک مادر بدون ابتلا به اچ آی وی برای سلامت جنین و نوزاد خود خواهد کرد را نیز یک مادر اچ آی وی مثبت باید انجام دهد.

نوع زایمان:

تصمیم بر اینکه چه روش زایمانی (طبیعی یا سزارین) مناسب تر و کم خطر تر است، بعد از مشورت با پزشک معالج گرفته خواهد شد. هر کدام از این روشها معایب و مزایای خود را دارند. عواملی از جمله بار ویروسی، و وضعیت جسمانی مادر باردار و غیره بر نوع زایمان بی تاثیر نیستند.

سزارین:

اگر تصمیم بر انجام سزارین گرفته شد، باید به این نکته توجه نمود که این عمل باید پیش از پاره شدن کیسه مادر که نوزاد را قرار گرفته است، برنامه ریزی و انجام شود. سزارین در هفته ۳۸ بارداری انجام می گیرد. این باعث می شود که نوزاد در تماس کمتری با خون مادر باشد. همچنین در برخی از موارد، احتمال انتقال عفونت (ویروس) را نیز کاهش می دهد.

اما، سزارین برای زنان مبتلا به اچ آی وی که دو حالت زیر را دارند، بیشتر توصیه می شود:

* بارویروسی بیش از ۱۰۰۰ در زمان نزدیک به حاملگی (بعد از ۳۶ هفته از بارداری) دارند.

* بارویروسی نامشخص دارند.

زایمان طبیعی

زمانی که خانم مبتلا به اچ آی وی تحت درمان دارویی قرار گرفته و بار ویروسی کمی در آن ها مشاهده می شود (کمتر از۱۰۰۰) جراحی چه به صورت طبیعی و چه به صورت سزارین خیلی تفاوتی ندارد؛ چرا که سزارین در کاهش انتقال اچ آی وی تاثیر چندانی ندارد.

بعد از بارداری:

اقدامات پیشگیرانه و محافظتی بعد از باداری نیز ادامه دارد. در این مرحله هر چند برای هر دوی مادر و نوزاد ماحفظت های جداگانه لازم است؛ اما تمرکز بیشتر روی نوزاد است. توجهات و مراقبت های زیر را باید رعایت کنیم:

* نوزاد بعد از تولد و طی ۶ هفته اول بعد از تولد نیازمند داروهای اچ آی وی می باشد. میزان و نوع آن توسط پزشک تعیین می گردد.

* قبل از شروع داروها، نوزاد باید از لحاظ آزمایش خون مورد بررسی قرار گیرد.

* باید مشخص کرد که آیا نوزاد مبتلا به عفونت/ویروس اچ آی وی شده است یا نه، برای این کار، نوزاد باید چند بار تحت آزمایش اچ آی وی قرار گیرد.

* آزمایش اچ آی وی (آزمایش تشخیصی این گروه نوزادان، متفاوت از بزرگسالان است) باید در ۱۴ تا ۲۱ روزگی، ۱ تا ۲ ماهگی، ۴ تا ۶ ماهگی انجام شود. اگر نوزاد در دو بار آزمایش از این سه بار، تایید شده که اچ آی وی در بدن وی هست، نشانگر ابتلای وی به این عفونت است.

* هر چند این چند آزمایش ها می توانند نتیجه نهایی ابتلای نوزاد به اچ ای وی را تایید کنند، اما خیلی از پزشکان وضعیت نهایی کودکان را با انجام یک تست دیگر اچ ای وی (پادتن یا آنتی بادی) بعد از ۱۲ تا ۱۸ ماهگی نوزاد تأیید می‏کنند.

* از آنجایی که اچ آی وی در شیر مادر نیز وجود دارد، و اینکه احتمال دارد ویروس از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شود، عدم تغذیه از شیر مادر امری ضروری است. روشهای جایگزین (مثلا شیر خشک) در چنین حالاتی پیشنهاد می شود.

Top