سوزاک (گنوره)

معرفی بیماری 

سوزاک یا گنوره که برخی به آن  آتشک نیز می گویند یکی از شایع ترین بیماری­ های آمیزشی در سراسر دنیا می باشد که هم زنان و هم مردان به آن مبتلا می شوند. از نظر شیوع، سوزاک یا گنوره دومین بیماری مقاربتی در جهان است به نحوی که براساس آخرین گزارش سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۰۸، موارد جدید ابتلا به سوزاک در گروه سنی ۴۹-۱۵ سال در سراسر جهان بیش از ۱۰۶ میلیون نفر بوده است.

سوزاک به راحتی قابل درمان است اما در صورت عدم درمان به موقع و مناسب می تواند عوارض وخیمی از جمله عفونت های لگن، ناباروری، مننژیت و حتی عفونت گسترده وکشنده خون (سپتی سمی) را در افراد مبتلا ایجاد کند.

عامل مولد

عامل بیماری سوزاک، باکتری ای است به نام نایسریا گنوره آ (Neisseria Gonorrhoeae)، این باکتری از دسته کوکسی های گرم منفی می باشد که اخیراً در مقابل بسیاری از آنتی بیوتیک ها از خود مقاومت نشان می دهد. نایسریاها باکتری هایی بدون اسپور و بی حرکت بوده و معمولا به صورت دوتایی شبیه لوبیا یا دانه قهوه دیده می شوند. جنس نایسریا منحصرا در انسان ایجاد بیماری می کند بنابراین انسان تنها میزبان این باکتری می باشد.

نحوه انتقال

۱- این بیماری از طریق برقراری انواع رابطه جنسی شامل موارد زیر منتقل می شود:

* رابطه جنسی واژینال

* رابطه جنسی مقعدی

* رابطه جنسی دهانی: این عفونت هم از طریق دهان فرد مبتلا، به ناحیه تناسلی فرد سالم وهم برعکس از طریق ناحیه تناسلی فرد آلوده، به دهان فرد سالم منتقل می شود.

* تحریک ناحیه تناسلی و یا مقعد  به وسیله زبان

* آلوده شدن انگشتان دست با ترشحات واژن، منی و آب دهان فرد مبتلا و سپس تماس دست آلوده به اندام جنسی یا چشمان فرد سالم

 

۲- علاوه بر رابطه جنسی، ممکن است هنگام زایمان ، چشمان نوزاد با ترشحات تناسلی مادر مبتلا آلوده شده و منجر به عفونت چشم در نوزاد گردد که این عفونت در صورت عدم تشخیص ودرمان به موقع، می تواند منجر به کوری شود.

 

۳- عواملی که شانس ابتلای شما را به بیماری سوزاک افزایش می دهند:

* داشتن سن پایین در اولین رابطه جنسی

* برقراری رابطه جنسی با بیش از یک نفر

* دارا بودن شریک جنسی جدید (که احتمال آلوده بودن به این بیماری را دارد)

* ابتلا به سایر عفونت های آمیزشی

* سابقه قبلی ابتلا به سوزاک

 

علائم

در بیشتر مواقع فرد آلوده ۲ تا ۱۴ روز پس از ابتلا، علامت دار می شود هر چند که در مواردی ممکن است هیچ علامتی درفرد بروز نکند. به عبارت دیگر، برخی از افراد مبتلا ممکن است بدون اینکه هیچ علامتی داشته باشند، شرکای جنسی خود را آلوده کنند. فرم علامت دار بیماری در مردان بیشتر از زنان است به نحوی که ۵۰% زنان مبتلا ممکن است هیچ علائمی نداشته باشند و یا تنها علائم غیر اختصاصی از جمله عفونت مثانه پیدا کنند. بنابراین مردان و به خصوص زنان بدون علامت عامل گسترش بیماری در سطح جامعه به شمار می روند.

 

۱- نشانه های ابتلا در مردان

علائم اصلی

* ترشحات زرد رنگ یا سفید رنگ از نوک آلت تناسلی

*  احساس درد یا سوزش در زمان ادرار کردن

* تکرر ادرار

سایر علائم

* دیدن خون در ادرار به میزان کم و یا خروج لخته های خون از مجرا

* تورم بیضه ها

* دردهای شکمی

* تورم آلت تناسلی

* تورم غدد لنفاوی در کشاله رانها

 

۲- نشانه های ابتلا در زنان

علائم اصلی

* هرگونه تغییر در ترشحات طبیعی واژن: به عنوان مثال ممکن است میزان ترشحات زیاد شود و یا رنگ آن تغییر کرده و به رنگ سبز یا زرد درآمده و یا بوی آن تغییر کند.

* احساس درد یا سوزش در زمان ادرار کردن

* تکرر ادرار

سایر علائم

* تورم و قرمزی مجرای ادرار

* نزدیکی های دردناک و گاهی خونریزی پس از نزدیکی

* درد پشت و کمر

* خونریزی بین دوره قاعدگی و یا خونریزی بیش از حد در طول دوره قاعدگی

 

۳- نشانه های سوزاک در سایر نقاط بدن

در صورت ابتلا به این عفونت علاوه بر ناحیه تناسلی، سوزاک ممکن است قسمت¬های دیگری از بدن شما را نیز تحت تاثیر قرار دهد مثل:

* راست روده و مقعد: خارش، سوزش و یا ترشح در ناحیه مقعد شود و یا حتی خروج خون از ناحیه مقعد

* چشم: درد، حساسیت به نور و یا خروج ترشحات چشمی از یک یا هر دو چشم شود.

* گلو: درد گلو و یا ورم غده های لنفی ناحیه گردن

* مفاصل: داغ شدن، قرمزی، تورم و درد (به خصوص در زمان حرکت مفصل) در صورت آلوده شدن مفاصل به این باکتری

* سایر ارگان ها: درصورتیکه عفونت وارد خون شود، می تواند در بدن پخش شده و منجر به عفونت پوست، قلب وپرده های مننژ(مننژیت) گردد.

 

در چه صورتی باید به پزشک مراجعه کنید؟

در صورتی­که شما دارای یکی از علائم ذکر شده باشید، هم خود و هم تمامی شرکای جنسی شما (چه دارای علامت و چه بدون علامت باشند) باید جهت تائید تشخیص و درمان باید به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر شریک جنسی شما علائم ذکر شده را داشته باشد و یا بدون علامت بوده و بیماری وی توسط پزشک تشخیص داده شده باشد، شما نیز حتی اگر علائمی نداشته باشید باید به همراه شریک جنسی­اتان به پزشک مراجعه کنید تا درمان برای هردوی شما انجام شود. زیرا همان­طور که قبلا ذکر کردیم، درصد زیادی از مبتلایان ممکن است هیچ علائمی از خود نشان ندهند. علاوه بر این تا زمانی که نزد پزشک نرفته­اید و دوره درمانی شما کامل نشده از برقراری رابطه جنسی پرهیز کنید.

عوارض

۱- عوارض سوزاک در زنان

* ناباروری: درصورت عدم درمان، عفونت لگن، رحم و لوله های رحمی می تواند منجر به ایجاد چسبندگی و ناباروری گردد. حتی در صورت بارداری، عوارض زیادی مادر و جنین را تهدید می کند.

* افزایش شانس بارداری های خارج رحمی در زنان آلوده

۲- عوارض سوزاک در مردان

* ناباروری: سوزاک در مردان نیز می تواند منجر به التهاب دردناک بیضه ها، اپیدیدیم و پروستات و در نتیجه ناباروری گردد.

۳– افزایش شانس ابتلا به اچ آی وی/ایدز:

* ابتلا به سوزاک، احتمال ابتلا به ویروس اچ آی وی که عامل بیماری ایدز می باشد را نیز افزایش می دهد. به عبارت دیگر افراد مبتلا به سوزاک نسبت به افراد سالم، از نظر ابتلا به اچ آی وی مستعد ترند.

۴- سایر عوارض:

* عفونت پوست، مفاصل و تب از دیگر عوارض این بیماری به شمار می روند.

تشخیص

عفونت را می توان با انجام آزمایش در فاصله چند ساعت تا یک هفته پس از آلودگی تشخیص داد. تشخیص به دوصورت انجام می شود:

* نمونه گیری از نواحی آلوده (گردن رحم، مجرا، حلق و مقعد) با استفاده از سوآب

* آزمایش ادرار برای زمانی که عفونت در گردن رحم و مجرای ادراری باشد.

* انجام این آزمایش ها بسیار راحت بوده و هیچ کدام دردناک نیستند.

* در صورت  مثبت بودن نتیجه آزمایش شما، باید برای شریک جنسی آتان نیز آزمایش انجام شود.

* توصیه می شود که در صورت مبتلا بودن به این عفونت، از نظر سایر عفونت های آمیزشی به خصوص تراخم و اچ آی وی نیز مورد بررسی و آزمایش قرار گیرید.

درمان و پیگیری

درمان سوزاک برای مردان و زنان مشابه است. بسته به میزان شیوع بیماری در جامعه­ایی که زندگی می­کنید و همچنین محل آلودگی به عفونت در بدنتان، آنتی بیوتیک تجویز شده برای شما ممکن است به­صورت خوراکی یا تزریقی باشد. به دلیل افزایش میزان مقاومت بدن انسان در برابر انواع آنتی بیوتیک­های قدیمی، معمولا آنتی بیوتیک سفتریاکسون به همراه آزیترو مایسین و یا داکسی سایکلین به­صورت خوراکی تجویز می­شود. همچنین در افرادی که به سفالوسپورین­ها حساسیت دارند جنتامایسن تزریقی به همراه آزیترومایسین خوراکی می­تواند موثر باشد.

در تمامی موارد شریک جنسی فرد مبتلا حتی اگر بدون علامت باشد نیز باید درمان شود.

آیا پیگیری پس از درمان ضروری است؟

کلیه افرادی که توسط پزشک درمان می شوند، پس از اتمام دوره درمان مجددا باید برای چکاپ به پزشک خود مراجعه کنند. به دلیل اینکه برخی از انواع سوزاک به آنتی بیوتیک­های خاصی مقاوم هستنند، شما و شریک جنسی­ تان باید پس از اتمام دوره درمان برای معاینه مجدد به پزشک معالج خود مراجعه کنید تا در­صورت باقی ماندن و عدم بهبود عفونت، پزشک آنتی بیوتیک­های قویتری را تجویز کند.

پیشگیری

شما می توانید با رعایت موارد زیر از ابتلا به این بیماری در امان باشید:

استفاده مناسب از کاندوم های لاتکس در زمان برقراری انواع رابطه جنسی (واژینال، مقعدی و دهانی)

اجتناب از مقاربت در صورتی که شریک شما دارای ترشحات غیر طبیعی دستگاه تناسلی، سوزش به هنگام ادرار، خارش ناحیه تناسلی یا درد در هنگام مقاربت باشد.

گندزدایی و استریل کردن ترشحات بیمار و اشیایی که به آن آلوده شده است

شتشوی دست ها پس از تماس دست با اندام های جنسی و ترشحات بدن، و پس از اجابت مزاج

 منابع

.CDC (2011) ‘ Condoms and STDs: Fact Sheet for Public Health Personnel’

www.avert.org

www.mayoclinic.org

Top