شبکه کشوری آموزش اچ آی وی/ایدز و بیماری های آمیزشی

عوامل افزاینده خطر

همه افراد جامعه نسبت به این عفونت حساس هستند. حاملان ویروس معمولا نشانه مشخصی ندارند و در نتیجه خود و شریک جنسی  آن ها بی خبر از آلودگی به ویروس ایدز می باشند. دوره زمانی که فرد آلوده می تواند ویروس را به دیگران منتقل کند، دقیقا مشخص نیست. اما به نظر می رسد که فرد آلوده از زمان شروع آلودگی تا آخر عمر قادر است ویروس را به دیگران منتقل کند. همچنین قدرت آلوده کنندگی در ارتباط با مقدار ویروس می باشد.

در اولین ماه های آلودگی که هنوز کاهش ایمنی در فرد اتفاق نیافتاده ممکن است خطر انتقال زیاد باشد. در این شرایط چون فرد از وضعیت خود اطلاعی ندارد ممکن است همچنان به رفتارهای جنسی پرمخاطره خود ادامه دهد و در نتیجه افراد زیادی را به این ویروس آلوده کند. البته مقدار ویروس در اواخر دوره بیماری یعنی زمانی که علائم کاهش ایمنی پدیدار شدند نیز افزایش می یابد.

گاهی ویروس در بزاق، اشک، ادرار و ترشحات حلقی دیده شده ولی تاکنون گزارشی از آلودگی در اثر تماس با این ترشحات داده نشده است. خطر انتقال ویروس از طریق ارتباط جنسی دهانی را به سادگی نمی توان مشخص نمود. ولی تصور می شود که این شکل از انتقال کمتر صورت گیرد. همچنین شواهدی دال بر انتقال ویروس از طریق نیش حشرات وجود ندارد.

در این میان عواملی وجود دارند که می توانند احتمال انتقال ویروس را در هربار مواجهه با ویروس اچ­ آی ­وی افزایش دهند. این عوامل شامل موارد ذیل هستند:

۱- احتمال انتقال ویروس از مرد مبتلا به زن غیرمبتلا (به دلیل سطح تماس زیاد مخاط ناحیه واژن یا مهبل با مایع منی آلوده و نیز ظریف بودن پوشش داخلی دستگاه تناسلی زنان) بیشتر از احتمال انتقال از زن مبتلا به مرد غیرمبتلا است. در دختران جوان و کم سن چون دستگاه تناسلی هنوز رشد کافی نداشته، احتماًل صدمه خوردن، خراشیدگی، خونریزی و  انتقال اچ‌ آی‌ وی و بیماری‌های آمیزشی بیشتر است.

۲- در تماس‌ های جنسی از طریق مقعد (رابطه جنسی از راه پشت) خطر انتقال ویروس بیشتر از تماس‌های جنسی معمول است. زیرا:

* به دلیل وجود عضله قوی در مدخل مقعد، تماس‌های مقعدی با فشار  بیشتری صورت می گیرد در نتیجه احتمال خراشیدگی و پارگی این ناحیه بیشتر است.

* از طرفی مخاط ناحیه انتهایی روده (قبل از مقعد) شکننده بوده و در تماس‌های مقعدی احتمال آسیب پذیری، صدمه و پارگی آن بیشتر است.

* چون ناحیه انتهایی روده بسیار آلوده است این ناحیه سیستم دفاعی قوی دارد و تعداد زیادی از سلول‌های دفاعی بدن (لنفوسیت) در آن وجود دارد.  این سلول های دفاعی گیرنده هایی دارند تا ویروس ها از جمله اچ‌ آی‌ وی به آن بچسبد. بعد از چسبیدن ویروس به این سلول های دفاعی، آنها به راحتی وارد سلول های فوق شده و به سرعت تکثیر پیدا می کنند و سلول‌های دفاعی را از بین می برند.

۳- وجود شرکای جنسی متعدد و روابط جنسی پرخطر، تغییر مداوم شرکای جنسی، تماس جنسی با افرادی که شرکای جنسی متعدد دارند، احتمال آلودگی افزایش می‌یابد.

۴- در تماس جنسی با خشونت یا اجبار یا در تماس‌های جنسی گروهی نیز احتمال انتقال افزایش می ­یابد.

۵- یکی از موارد مهمی که در میزان انتقال ویروس به شریک جنسی بسیار تاثیرگذار است مرحله بیماری در فرد مبتلا است. بیمار مبتلا در مرحله حاد اولیه بیماری و همینطور در مرحله پیشرفته بیماری (ایدز) مقدار ویروس در بدن فرد مبتلا در بالاترین حد است. هر چه میزان ویروس در بدن فرد مبتلا بیشتر باشد احتمال انتقال هم بیشتر می‌شود. پس در مصرف داروهای ضد ویروسی که باعث پایین آوردن میزان ویروس در بدن می‌شود احتمال انتقال کمتر خواهد بود این نکته در پیشگیری از انتقال بیماری از مادر مبتلا به فرزند اهمیت دارد و زنان باردار در صورت ابتلا به اچ آی وی، حتماٌ باید داروهای ضد ویروسی مصرف کنند.

۶- در تماس های جنسی در دوران قاعدگی خطر انتقال اچ‌ آی‌ وی و برخی از انواع بیماری‌های آمیزشی بیشتر است.

۷- وجود عفونت‌های آمیزشی مثل سوزاک و کلامیدیا، احتمال آلودگی به اچ‌ آی‌ وی را در تماس جنسی ۳ الی ۵ برابر افزایش می‌دهد. این در حالی که وجود عفونت‌ های زخم‌دار در دستگاه تناسلی خطر آلودگی را ۵ الی ۱۰ برابر افزایش می‌ دهد.

۸- مصرف مواد مخدر (مثل هروئین، تریاک)، مواد توهم‌زا (مثل حشیش، گرس، علف)، مشروبات الکلی، اکس و مواد محرک آمفتامینی (مثل شیشه) باعث اشکال در درک و فهم افراد شده، قدرت تصمیم‌گیری مناسب را از انسان می‌ گیرند. موقعی که عقل و درک انسان مختل شود و نتواند به ­درستی تصمیم‌گیری کند ممکن است رفتارهای پرخطری مانند انجام یک رابطه جنسی بی­محابا و بدون کاندوم انجام دهد که این رفتار او را در معرض ابتلا به اچ‌آی‌وی قرار ‌می‌دهد.

لازم به ذکر است که درمان های ضدویروسی ایدز باعث کاهش مقدار این ویروس در خون و ترشحات دستگاه تناسلی می گردد ولی هنوز چنین افرادی را باید آلوده کننده در نظر گرفت و شروع درمان های ضدویروسی به معنی آن نیست که افراد دیگر آلوده کننده نیستند بلکه تنها مقدار ویروس در خون و ترشحات آنها کاهش می یابد.

Top