کلیات

بیماری های آمیزشی چیست؟

بیماری ها یا عفونت های آمیزشی، عفونت هایی هستند که از طریق تماس مستقیم فرد با فرد منتقل می گردند. بیش از ۳۰ عامل بیماریزا شناخته شده که قادرند از طریق تماس جنسی منتقل شوند. این عوامل شامل ویروس ها، باکتری ها، تک‌ یاخته‌ها و قارچ ها می شوند که می‌توانند وارد بدن شده و پوست، مخاط، واژن، رکتوم، سرویکس، چشم و دهان و حلق را گرفتار کند. وجود هر گونه ترشح غیر عادی و بدبو، خارش، سوزش، درد و زخم در نواحی تناسلی، نشانه احتمالی وجود عفونت است. در چنین مواردی فرد باید به پزشک مراجعه کرده و تحت درمان قرار گیرد.

STI یا Sexually Transmitted Infection  نام لاتین این دسته از بیماری ها می باشد که از آن ها می توان به سوزاک (گنوره)، سیفیلیس، کلامیدیا، شانکروئید (آتشک)، تبخال تناسلی، زگیل تناسلی، هپاتیت ب و ایدز اشاره کرد.

در قسمت انواع بیماری های آمیزشی، در مورد هر یک از بیماری ها به تفصیل بحث شده و عوامل بیماری زا، نحوه انتقال، علائم، تشخیص، درمان و راه های پیشگیری از هر کدام به دقت شرح داده شده است.

 

چرا اهمیت دارند؟

بیماری های آمیزشی یکی از شایع‌ ترین علل بیماری در جهان بوده و صدمات زیادی از نظر اقتصادی و اجتماعی در بسیاری از کشورها وارد می‌نمایند. گفته می شود در کشورهای در حال توسعه این بیماری ها، یکی از ده علت شایع مراجعه به مراکز درمانی است. از عوارض این بیماریها می توان به  عقیمی و نازائی، زایمان زودرس، مرده زایی، به دنیا آوردن فرزند معلول، ایجاد صدمات قلبی و عصبی و حتی مرگ اشاره کرد.

ظهور و گسترش عفونت HIV (اچ‌ آی‌ وی) و ایدز، تأثیر بسزایی برکنترل عفونت‌های آمیزشی گذاشته‌ است. بین عفونت‌های آمیزشی و انتقال اچ آی وی ارتباطی نزدیک وجود دارد. راه های انتقال عفونتهای آمیزشی و ایدز مشابه است و جمعیت های در معرض خطر نیز تا حدود بسیار زیادی مشابه‌اند. از طرف دیگر وجود یک عفونت آمیزشی احتمال ابتلا به ایدز را افزایش می دهد بطوری که احتمال انتقال اچ آی وی در زوجی که یکی از آنها همزمان به یک عفونت آمیزشی مبتلاست ۱۰ برابر بیشتر از زمانی است که هیچکدام از دو طرف مبتلا به عفونت آمیزشی دیگری نباشند.

 

علائم آنها کدام است؟

بیماری های آمیزشی تنها منجر به ایجاد بیماری در دستگاه تناسلی نمی شوند. برخی از این بیماری ها نظیر ایدز، هپاتیت و سیفیلیس دستگاه های دیگر بدن نظیر سیستم ایمنی، کبد، قلب و دستگاه عصبی را درگیر می کنند. با این وجود تمرکز ما در در این مبحث بر روی بیماری های آمیزشی است که مجموعه علائم را در دستگاه تناسلی ادراری ایجاد می کنند. این علائم عبارتند از:

* ترشح از مجرای تناسلی در آقایان

* زخم در دستگاه تناسلی در آقایان و خانمها

* تورم بیضه

* ترشح غیر معمول از ناحیه تناسلی در خانمها

* درد زیر شکم در خانمها

* تورم غدد کشاله ران در آقایان و خانمها

* عفونت چشمی نوزاد (بعلت عفونت آمیزشی مادر)

لازم به ذکر است که همه بیماری هایی که در دستگاه تناسلی ایجاد می شود الزاماٌ در اثر یک آمیزش حفاظت نشده بوجود نمی‌آیند. به عنوان مثال عفونت های قارچی در زنان با ضعف سیستم ایمنی (مثل بیماران دیابتی) نیز باعث ترشح  واژن (دستگاه تناسلی) شده و یا تورم بیضه در اثر بیماری هایی مانند عفونت های ادراری، سل و یا اوریون نیز ایجاد می شود.  این بیماری ها اگرچه عفونت های دستگاه تناسلی هستند ولی جزء بیماری های آمیزشی محسوب نمی شوند. جدول زیر مختصری از مجموعه علائم و عوامل بیماریزای مرتبط را نشان می دهد:

جدول:

علت بیماری  علامت
سوزاک، کلامیدیا، تریکومونا ترشح مجرا
سیفیلیس، آتشک (شانکروئید)، تبخال زخم تناسلی
سوزاک، کلامیدیا، ضربه، عفونت ادراری، اوریون، تب مالت تورم بیضه
سوزاک، کلامیدیا، تریکومونا، باکتریهای همزیست داخل مهبل، قارچ ترشح مهبل
سوزاک، کلامیدیا، میکروب های بیهوازی درد زیر شکم
لنفوگرانولوم ، آتشک، عفونت/ زخم در موضع تورم غدد کشاله ران
سوزاک، کلامیدیا، باکتری استافیلوکوک عفونت چشمی نوزاد

عفونتهای آمیزشی همیشه منجر به ایجاد علائم بیماری در فرد نمی شوند. بعنوان مثال حدود ۷۰% زنان و درصد قابل توجهی از مردانی که مبتلا به عفونت با میکروب سوزاک و کلامیدیا شده اند، دچار هیچگونه علامتی از بیماری های آمیزشی نمی شوند، در حالیکه عفونت وجود دارد و قابل انتقال به شریک جنسی است.

 

راه های انتقال آنها چیست؟

همانطور که از اسم آن پیداست بیماری های آمیزشی عمدتاٌ از طریق تماس جنسی با فردی که دچار این عفونت است انتقال می یابد. علاوه بر آن برخی از انواع این بیماری ها می توانند از مادر باردار مبتلا، به نوزاد منتقل شده و باعث ایجاد بیماری و یا معلولیت در نوزاد گردند. برخی از این بیماری ها نظیر اچ‌ آی‌ وی، هپاتیت ب و سیفیلیس همچنین می توانند از طریق تماس های خونی منتقل شوند.

انتقال این عفونت ها نیاز به تماس مستقیم با فرد مبتلا دارد. درمان فرد مبتلا باعث می شود زنجیره انتقال این بیماری شکسته شده بیماری سرایت نکند.داشتن بیش از یک شریک جنسی، تغییر مداوم شرکای جنسی، تماس جنسی با افرادی که که بصورت تجاری رابطه جنسی برقرار می کنند و یا سایر افرادی که شرکای جنسی متعدد دارند و نیز مقاربت محافظت نشده (بدون استفاده از کاندوم) از عوامل رفتاری هستند که خطر ابتلا به بیماری های آمیزشی را افزایش می دهند. همچنین تماس جنسی از طریق مقعد خطر بیشتری برای انتقال برخی از عفونت های آمیزشی را دارد.

مصرف الکل، مواد مخدر و محرک قدرت تصمیم گیری را مختل کرده امکان انتخاب یک رابطه جنسی حفاظت نشده و پرخطر را بیشتر می کنند.

 

چه افرادی در معرض خطرند؟

جوانان از گروه هایی هستند که در معرض خطر بیماری های آمیزشی هستند. غرایز جنسی در این سنین شروع می شود در حالی که اطلاعات مناسب در زمینه بیماری های آمیزشی وجود ندارد. ریسک پذیری و توجه نکردن به خطر از خصوصیات دیگر دوره جوانی است که باعث می شود حتی در صورت وجود آگاهی جوانان به پیشگیری توجه کافی نداشته باشند. فشار گروه های همسان از عوامل دیگری است که می تواند جوانان را در داشتن رفتارهای پرخطر ترغیب کند. از طرف دیگر بسیاری از جوانان مبتلا بخاطر شرم و یا عدم آگاهی برای بررسی و درمان مراجعه نمی‌ کنند و این می تواند عوارض بیماری را در این گروه را بیشتر کند.

در سراسر جهان افرادی که به دور از خانه و خانواده زندگی می کنند بیشتر در معرض رفتارهای جنسی پرخطر و ابتلا به بیماری های آمیزشی هستند. این موضوع می تواند برای دانشجویانی که در شهری غیر از محل سکونت دائمی خود تحصیل می کنند اهمیت داشته باشد.

زنان نسبت به مردان بیشتر در معرض خطر آلودگی هستند. در یک تماس جنسی زنان سطح مخاطی وسیعتری را در معرض تماس دارند و همینطور حجم ترشحات بیشتری را دریافت می کنند و این باعث می شود که احتمال ورود عامل بیماریزا به بدن زنان بیشتر باشد. از طرف دیگر عوامل اجتماعی نیز باعث افزایش خطر در زنان می شود. بعنوان مثال زنان بواسطه وابستگی اقتصادی ممکن است قادر نباشند در مورد سلامت جنسی با همسر خود وارد مذاکره شوند و یا اصرار بر برقراری تماس جنسی بصورت حفاظت شده داشته باشند. یکی دیگر از عوامل اجتماعی که زنان و دختران را تهدید می کند خشونت های جنسی است .

همانند اچ‌ آی‌ وی گسترش این بیماری ها در جامعه بصورت ناگهانی رخ نمی دهد، بلکه ابتدا از یکی از گروه‌های در معرض بیشترین خطر شروع شده، سپس از طریق جمعیت های رابط به جمعیت عادی جامعه گسترش می یابد. گروه های در معرض بیشترین خطر عمدتاٌ شامل زنان آسیب پذیر، مردانی که با مردان دیگر ارتباط جنسی برقرار می کنند و مصرف کنندگان تزریقی مواد هستند. جوانان، مشتریان زنان آسیب پذیر، جمعیت های مهاجر و … جمعیت های در معرض خطر هستند و می توانند نقش جمعیت های رابط را ایفا نمایند.

 

آیا درمان دارند؟

اغلب بیماری های آمیزشی درمان پذیرند. بیماری های میکروبی که با باکتری‌ها ایجاد می شوند با مصرف آنتی بیوتیک های مناسب که توسط پزشک تجویز شده باشد از بین می روند. در مورد عفونت های ویروسی درمان چندان ساده نیست. ولی امکان کنترل علائم وجود دارد. رعایت چند نکته مهم در درمان بیماری آمیزشی ضروری است

۱- دوره درمان را کامل کنید حتی اگر علائم شما با مصرف اولین آنتی‌بیوتیک بهبود یافته باشد.

۲- ممکن است پزشک بیش از یک دارو برای شما تجویز کند. در مورد نحوه مصرف و طول مدت مصرف هر دارو از پزشک سئوال کنید.

۳- ممکن است همسر یا شریک جنسی شما در حالی که علامتی از بیماری ندارد مبتلا شده باشد. بنابراین ضرورت دارد که همزمان همسر یا شریک جنسی شما بررسی و درمان شود. در غیر اینصورت آلودگی مجدد به شما سرایت خواهد کرد.

۴- تا پایان دوره درمان از تماس جنسی پرهیز کنید و یا حتماٌ از کاندوم استفاده کنید.

۵- برای پیگیری درمان ممکن است نیاز به ویزیت مجدد داشته باشید. زمان ویزیت مجدد را با پزشک خود هماهنگ کنید.

۶- نحوه استفاده صحیح از کاندوم را یاد بگیرید. در مورد فواید و ضرورت استفاده از کاندوم با همسر خود صحبت کنید.

۷- در یک تماس جنسی حفاظت نشده احتمال ابتلا به اچ آی وی نیز وجود دارد. برای انجام آزمایش اچ آی وی در اولین فرصت اقدام کنید.

 

مراکز مشاوره بیماریهای رفتاری بصورت رایگان و محرمانه اینکار را انجام میدهند. برای اطلاع از نشانی نزدیکترین مرکز مشاوره بیماریهای رفتاری ، اطلاعات مندرج را از روی سایت بردارید.

Top